Stoisz przy półce z konserwami, a na froncie puszki wielkimi literami widnieje słowo „sardynki”. Zanim wrzucisz ją do koszyka, odwróć ją i przeczytaj skład. Nierzadko w środku jest bałtycki szprot albo młody śledź. Prawdziwą sardynkę zdradza tylko łacińska nazwa Sardina pilchardus.
Sam przekonałem się o tym dopiero w domu, po otwarciu wieczka. Zamiast większych, mięsistych tuszek w puszce leżały drobne rybki, które znam z bałtyckich konserw. Od tamtej pory każdą puszkę z rybą oglądam z obu stron, zanim trafi do koszyka.
Dlaczego na puszce wolno napisać „sardynki”, skoro w środku jest szprot?
To nie jest fałszowanie żywności, tylko furtka w unijnych przepisach. Nazwa „sardynki konserwowane” jest zarezerwowana wyłącznie dla gatunku Sardina pilchardus. Przepisy dopuszczają jednak także produkty „typu sardynka”. Na liście zamienników jest ponad 20 gatunków ryb, a wśród nich młode śledzie i szproty.
Producent musi spełnić jeden warunek: obok nazwy handlowej podać dokładny gatunek ryby i jego nazwę łacińską. Formalnie wszystko się zgadza. Kłopot w tym, że nazwa handlowa zajmuje pół frontu, a gatunek stoi drobnym drukiem, którego w pośpiechu nikt nie czyta.
Jak czytam puszkę przy półce
- Front traktuję jak reklamę. Duże słowo „sardynki” to nazwa handlowa, a nie gwarancja gatunku.
- Szukam drobnego dopisku tuż pod nazwą. Właśnie tam producent musi podać gatunek ryby z nazwą łacińską, często także łowisko.
- Rozpoznaję gatunek po łacinie. Sardina pilchardus to prawdziwa sardynka. Sprattus sprattus to szprot, zwykle z informacją, że poławiano go w Morzu Bałtyckim. Jeśli przy nazwie widzę śledzia, wiem, że w środku będzie młody śledź.
- Odwracam puszkę i czytam pierwszy składnik. Lista składników z tyłu powinna potwierdzić to, co stoi drobnym drukiem na froncie.
- Sprawdzam masę ryby po odsączeniu. Masa netto obejmuje też zalewę, więc liczy się ta druga liczba.
Ile ryby zostaje po odsączeniu?
W puszce o masie 110 g szprota po odsączeniu jest 72 g w wersji z sosem pomidorowym i 77 g w wersji w oleju. Reszta to zalewa, za którą płacisz tak samo jak za rybę.
W puszkach z prawdziwą sardynką atlantycką ryba stanowi zwykle od 68 do 73 proc. zawartości. Na papierze różnica nie wygląda dramatycznie. Większa jest w środku, bo tuszki sardynki są większe i mają inną strukturę mięsa. Dla producenta zamiana ma sens przede wszystkim dlatego, że bałtycki szprot jest znacznie tańszym surowcem.
Szprot czy sardynka: do czego w kuchni nadaje się która ryba
Szprot nie jest złą rybą. To tłusta ryba morska, bogata w kwasy omega-3, o wyrazistym smaku. Kłopot pojawia się wtedy, gdy kupujesz go w przekonaniu, że bierzesz coś innego. Kiedy wiem, co mam w puszce, dobieram rybę do potrawy.
- Szprot sprawdza się tam, gdzie i tak rozgniatam rybę widelcem: w paście do chleba z jajkiem i cebulą, w szybkiej kanapce czy jako dodatek do ziemniaków. Drobne tuszki łatwo się rozpadają, więc nie wymagam od nich ładnego wyglądu na talerzu.
- Sardynka ma większe, bardziej mięsiste tuszki, które trzymają kształt. Kładę ją w całości na grzance, dodaję do sałatki albo do makaronu, gdzie kawałki ryby mają być widoczne.
Jeśli przepis wymaga sardynki, a na etykiecie widzę Sprattus sprattus, wiem już, że danie wyjdzie inne. Wtedy odstawiam puszkę i szukam takiej, na której drobnym drukiem stoi Sardina pilchardus.
