Fasolka po bretońsku dusi się i dusi, a ziarna dalej chrzęszczą w zębach? Winny jest zwykle sos. Ja suchą fasolę gotuję najpierw w samej wodzie, na małym ogniu, i dopiero gdy jest prawie miękka, przekładam ją do pomidorów. Sól, koncentrat i ocet spowalniają mięknięcie skórek.
Dlaczego fasola w pomidorach nie chce mięknąć?
Sos do bretońskiej jest kwaśny z natury. Są w nim pomidory, koncentrat, czasem odrobina octu, do tego sól i przyprawy. Dla ugotowanej fasoli to świetne towarzystwo, ale dla surowej, świeżo namoczonej, to hamulec. Kwaśne składniki utrudniają mięknięcie skórek, więc ziarno może tkwić w gęstym sosie i długo pozostawać twarde.
Sam przekonałem się o tym przy garnku, który miał być gotowy na obiad. Duszenie się przeciągało, sos gęstniał i zaczynał przywierać, a fasola wciąż stawiała opór. Dokładanie czasu niewiele daje, jeśli kwas jest w garnku od samego początku. Dlatego dzielę całą robotę na dwa etapy.
Moja kolejność przy fasolce po bretońsku
- Przebieram i moczę. Odrzucam uszkodzone ziarna, płuczę fasolę pod bieżącą wodą i zalewam ją zimną wodą na 8–12 godzin. Wody daję co najmniej trzy razy więcej niż fasoli, bo ziarna mocno pęcznieją.
- Wymieniam wodę. Wodę z moczenia wylewam, fasolę jeszcze raz płuczę i zalewam świeżą zimną wodą tak, żeby przykrywała ją na kilka centymetrów.
- Gotuję po cichu. Powoli doprowadzam do wrzenia, a gdy woda zaczyna mocno bulgotać, skręcam palnik. Fasola ma tylko lekko pyrkać. Pokrywkę zostawiam uchyloną i nie mieszam energicznie, bo ziarna łatwo pękają.
- Solę na finiszu. Sól trafia do garnka dopiero wtedy, gdy fasola jest prawie miękka.
- Łączę z sosem. Odcedzoną fasolę przekładam do sosu pomidorowego z przyprawami i dopiero teraz duszę wszystko razem. Kwas nie ma już czego zatrzymywać.
Czas samego gotowania w wodzie zależy od odmiany i wieku ziaren. Drobniejsze potrafią zmięknąć po około godzinie, duże często potrzebują 1,5–2 godzin.
Co jeszcze trzyma fasolę twardą
- Kwas za wcześnie. Nie tylko pomidory i koncentrat, ale też ocet, wino, sok z cytryny i kiszona kapusta. Wszystkie dodaję do ziaren, które są już prawie miękkie.
- Sól od początku. Posolona od razu woda działa podobnie jak kwaśny sos, dlatego solę pod koniec.
- Stare ziarna. Im dłużej fasola leży w szafce, tym bardziej jest wysuszona i tym więcej czasu potrzebuje w garnku. Warto pamiętać, kiedy się ją kupiło.
- Bardzo twarda woda. Potrafi wyraźnie wydłużyć gotowanie, nawet gdy reszta jest zrobiona dobrze.
- Zimna woda dolana w trakcie. Hamuje gotowanie. Gdy poziom w garnku spada, uzupełniam go wrzątkiem, więc czajnik zawsze stoi obok.
Jeśli fasola mimo wszystko długo nie mięknie, najpierw sprawdzam, czy w garnku na pewno nie ma nic kwaśnego. Potem po prostu gotuję dalej na małej mocy i pilnuję, żeby nie zabrakło wody.
Jak poznać, że fasola może iść do sosu?
Nie ufam samemu zegarkowi. Co kilkanaście minut wyławiam łyżką kilka ziaren i sprawdzam je w palcach albo w zębach. Gotowe dają się łatwo rozgnieść, są kremowe w środku, a skórka trzyma kształt i nie pęka sama w garnku.
Gdy ziarna zaczynają się rozpadać jeszcze w wodzie, to znak, że ogień był za duży albo mieszałem zbyt mocno. Do bretońskiej wolę odcedzić fasolę chwilę wcześniej, kiedy jest niemal całkowicie miękka, bo resztę drogi i tak przejdzie podczas duszenia w sosie.
