Wycinasz gwiazdki i choinki, a z piekarnika wyjmujesz rozlane placki bez wzoru? U mnie rozwiązały to dwie rzeczy. Pierwsza to proporcja 1:2:3, czyli 100 g cukru pudru, 200 g zimnego masła i 300 g mąki. Druga to podwójne chłodzenie: najpierw schładzam ciasto, a potem jeszcze 15 minut wykrojone ciasteczka na blasze.
Dlaczego ciasteczka rozlewają się w piekarniku?
Najczęściej winne jest masło, które zrobiło się za ciepłe, zanim ciasto trafiło do pieca. Rozgrzany tłuszcz zamienia ciasto w kleistą masę, a w piekarniku ciasteczka tracą kontury i ostre brzegi.
Druga przyczyna to zbyt długie wyrabianie. Im dłużej ugniatasz, tym bardziej rozwija się gluten, a ciasteczka zamiast kruchych wychodzą twarde. Oba kłopoty mają wspólny mianownik: ciasto spędza za dużo czasu w ciepłych dłoniach.
Krok pierwszy: proporcja 1:2:3
Liczę wagowo: jedna część cukru pudru, dwie części masła i trzy części mąki. Te trzy liczby zapamiętałem raz i w grudniu nie muszę już szukać kartki z przepisem przed każdą partią.
Każdy składnik ma tu swoją rolę. Masło odpowiada za delikatność i kruchość, a mąka za strukturę, czyli za to, że gwiazdka po upieczeniu wciąż ma wszystkie ramiona. Masła jest sporo, więc ciasto z natury jest miękkie. Dlatego nie dosypuję mąki na oko ani nie dokładam tłuszczu, bo każda taka zmiana przesuwa ciasteczka w stronę twardych albo rozlanych.
Biorę cukier puder, a nie kryształ. Rozpuszcza się szybciej, więc ciasto wychodzi gładkie, bez wyczuwalnych drobinek.
Ile składników na mniejszą i większą porcję
Z podstawowej porcji wychodzi mniej więcej 35 średnich ciasteczek. Proporcję łatwo przeskalować, wystarczy trzymać się zasady 1:2:3.
- Połowa porcji, na próbę: 50 g cukru pudru, 100 g masła, 150 g mąki.
- Porcja podstawowa: 100 g cukru pudru, 200 g masła, 300 g mąki.
- Podwójna porcja, na prezenty i dla całej rodziny: 200 g cukru pudru, 400 g masła, 600 g mąki.
Do tego szczypta soli. Żółtko jest opcjonalne i dodaję je wyłącznie wtedy, gdy ciasto się kruszy.
Krok drugi: chłodzę dwa razy
Pierwsze chłodzenie dotyczy całego ciasta. Spłaszczam je w dysk, owijam folią i odkładam do lodówki na 30–60 minut. Przy tak maślanym cieście to nie jest dodatek, tylko obowiązkowy etap.
Drugie chłodzenie większość osób pomija, a to ono robi największą różnicę. Podczas wałkowania i wykrawania ciasto znów łapie ciepło od rąk i blatu. Dlatego blachę z wykrojonymi ciasteczkami wstawiam do lodówki na 15 minut. Zimny tłuszcz topi się w piekarniku wolniej, więc brzegi zostają ostre, a wzór czytelny.
Jak robię to krok po kroku
- W misce mieszam mąkę, cukier puder i sól.
- Masło wyjmuję z lodówki dopiero teraz, kroję w kostkę i rozcieram palcami z suchymi składnikami albo siekam nożem, aż powstaną okruchy.
- Szybko zagniatam w kulę, tylko do połączenia. Jeśli ciasto się kruszy, dodaję żółtko.
- Formuję dysk, owijam folią i chłodzę 30–60 minut.
- Gdy ciasto jest za twarde do wałkowania, czekam kilka minut, aż lekko zmięknie. Wałkuję je na grubość ok. 4–5 mm i wykrawam kształty.
- Ciasteczka układam na blasze wyłożonej papierem, w odstępach 1–2 cm.
- Blachę wstawiam na 15 minut do lodówki, a w tym czasie nagrzewam piekarnik do 180°C.
Upieczone i wystudzone ciasteczka trzymam w szczelnej puszce, najlepiej do tygodnia.
