Znasz to: ciepłe ziemniaki prosto z praski, do tego mąka, i po chwili ciasto oblepia palce, a ty sięgasz po kolejną garść. Dlatego do kopytek gotuję ziemniaki dzień wcześniej. Zimne, wystudzone także w środku, łączą się z mąką bez ciągłego dosypywania, a kluski wychodzą miękkie zamiast zbitych.
Skąd się biorą twarde kopytka?
Świeżo ugotowane ziemniaki parują jeszcze w misce i trzymają w sobie sporo wilgoci. Kiedy od razu dodasz do nich mąkę, masa robi się kleista i przywiera do dłoni oraz do stolnicy.
Wtedy uruchamia się odruch: jeszcze trochę mąki, potem znowu trochę. Każda garść przesuwa proporcje, choć nikt tego nie liczy. Na końcu kopytka są ciężkie, zbite i twardawe, a winę zrzuca się na przepis albo na mąkę.
Sam wpadałem w to koło, dopóki nie zacząłem planować kopytek z wyprzedzeniem. Tak samo pracują kucharki w barach mlecznych i garmażerkach, gdzie te same kluski muszą smakować identycznie każdego dnia, niezależnie od liczby porcji.
Jakie ziemniaki wybrać
Zaczynam już przy zakupach. Do kopytek biorę odmiany mączyste, oznaczone jako typ C albo BC. Mają więcej skrobi i zwykle mniej wody niż ziemniaki sałatkowe, po ugotowaniu łatwo się rozsypują, a ciasto z nich potrzebuje mniej mąki.
Odmiany sałatkowe, które ładnie trzymają kształt w sałatce jarzynowej, tutaj tylko przeszkadzają. Więcej wody w ziemniakach oznacza więcej mąki w cieście.
Ziemniaki na kopytka dzień wcześniej krok po kroku
- Gotuję i odparowuję. Po odcedzeniu zostawiam ziemniaki w garnku, aż przestaną parować. Ta para to woda, która inaczej trafiłaby prosto do ciasta.
- Przeciskam przez praskę. Robię to, zanim ziemniaki zdążą wystygnąć, żeby masa była puszysta i bez grudek.
- Studzę do samego środka. Rozkładam masę na talerzu i czekam, aż będzie zimna nie tylko z wierzchu, ale też głębiej. Nie patrzę na zegarek, tylko sprawdzam temperaturę w środku.
- Albo chowam do lodówki. Najwygodniej ugotować ziemniaki wieczorem, przykryć i odstawić do lodówki. Następnego dnia zostaje już tylko mąka i formowanie.
Mąkę dodaję wyłącznie do zimnej masy. To jedna zmiana w kolejności pracy, a przy stolnicy od razu czuć różnicę: ciasto przestaje się kleić, więc nie ma powodu dosypywać mąki.
Wyrabiam krótko, podsypuję cienko
Kopytka to nie ciasto drożdżowe i dłuższe wyrabianie im nie służy. Po dodaniu mąki łączę składniki szybko, tylko do chwili, gdy masa stanie się jednolita. Długie ugniatanie sprawia, że ciasto znów robi się lepkie, a ręka znów sięga po mąkę.
Tak samo jest ze stolnicą. Wystarczy cienka warstwa mąki, żeby wałeczki nie przywierały. Gruba warstwa dosypywana co chwilę i tak trafia do środka przy formowaniu i odbiera kluskom delikatność.
Ile gotować kopytka?
Wrzucam je partiami do dużego garnka z osoloną, lekko wrzącą wodą i od razu mieszam, żeby nie przywarły do dna. Kiedy wypłyną, gotuję je jeszcze około 1–2 minuty, zależnie od wielkości.
Dłużej nie warto ich trzymać. Kopytka przetrzymane we wrzątku tracą strukturę, a wtedy nawet idealnie wystudzone ziemniaki ich nie uratują.
